Wanneer komen wij elkaar weer tegen?
Bij donder, bliksem of in regen?
Als we geen krijgsgewoel meer horen.
De slag gewonnen is en verloren.
Waar zal 't zijn?
Op gindse hei.
Daar komt Macbeth aanstonds voorbij. Daar komt Macbeth aanstonds voorbij.
Goed is kwaad, en kwaad is goed.
Vlieg mist en dampen tegemoet.
Heil, dapp're vriend.
Vertel de koning hoe de strijd verging toen gij vertrok.
Het spande erom.
Als twee zwemmers die uitgeput elkaar omklemmen en verstikken.
Macdonwald was meedogenloos, terwijl Fortuna hem toelachte…
…als ware ze z'n hoer.
Maar 't hielp hun niet.
Dapp're Macbeth, die naam heeft hij verdiend…
…trotseerde haar met z'n getrokken zwaard, dat bloed'rig dampte…
…en hakte, lieveling van Moed, een pad tot voor de schelm. …en hakte, lieveling van Moed, een pad tot voor de schelm.
Eer die een hand of afscheidsgroet kon geven…
…doorkliefde hij 'm van z'n hals tot navel en spiesde z'n hoofd op onze tinnen.
Dapp're neef. Waardig edelman.
Nauw dreef gerechtigheid, gesterkt door moed, de lichtvoetige Ieren voor zich uit…
…of de Noorse vorst zag z'n kans schoon om met blanke wapens…
…en verse troepen weer aan te vallen.
Ontzette dit niet de generaals Macbeth en Banquo?
Ja.
Als mussen adelaars of als hazen leeuwen.
Dus sloegen zij driedubbel op de vijand in.
Ik weet niet of…
M'n wonden vragen om hulp.
God zegen de koning.
Vanwaar komt gij, waarde thaan?
Van Fife, groot vorst…
…waar Noorse vanen de lucht bespotten en de onzen kou toewaaien. …waar Noorse vanen de lucht bespotten en de onzen kou toewaaien.
De Noor, met vreselijke overmacht, en bijgestaan door die lage verrader…
…de thaan van Cawdor, begon een grimmig gevecht.
Totdat Macbeth en Banquo, koen in staal, hem tegentraden en zich met hem maten.
Kling tegen kling, arm tegen arm en zo z'n drieste moed bedwongen.
En kort gezegd…
…de zege is aan ons.
Heuglijk nieuws.
Niet langer zal de thaan van Cawdor ons bedriegen.
Laat hem met z'n leven boeten.
Ik zorg ervoor.
En ga met z'n titel…
…Macbeth begroeten.
Waar waart gij, zuster?
Zwijnen doden.
Zuster, en gij?
Kijk wat ik heb.
Laat zien, laat zien.
Hier heb ik een zeemans duim, die huiswaarts omkwam in het schuim.
Een trommel tromt.
Macbeth die komt.
Ja.
In een zeef volg ik z'n vaart.
Als een rat zonder staart, doe ik 't, doe ik 't, doe ik 't.
Dor als hooi droog ik hem uit. Dor als hooi droog ik hem uit.
Tot geen slaap z'n ogen sluit.
Dag of nacht, geen enkel uur…
…nergens vindt hij rust noch duur.
Negenmaal negenmaal zeven dagen…
…zal hij verkomm'ren, kwijnen, klagen.
Noodlotszusters, hand in hand.
Zwevend over zee en land.
Draaien, draaien in het rond.
Driemaal uw deel, driemaal 't mijn.
En nog driemaal, 't moet…
…negen zijn.
Stil.
De toverkring is klaar.
Zo'n barre, schone dag beleefd' ik nooit.
Hoe ver naar Forres?
Wat zijn dit? Zo verschrompeld en wild in hun kledij…
…dat ze niet op aardbewoners lijken en toch zijn ze hier.
Leeft gij? Zijt ge iets dat antwoordt?
Spreekt als ge kunt. Wat zijt ge?
Heil u, Macbeth.
Heil, heil u, thaan van Glamis.
Heil u, Macbeth. Heil, heil u, thaan van Cawdor.
Heil u, Macbeth.
Gij die eens koning wordt.
Zijt gij een schijnbeeld of wat gij ons toont? Zijt gij een schijnbeeld of wat gij ons toont?
Als gij in het zaad der tijd kunt zien welke granen zullen groeien en welke niet…
…spreek dan tot mij, die uw gunst niet verzoekt of vreest.
Kleiner dan Macbeth, en groter.
Minder gelukkig, toch gelukkiger.
Gij, zelf geen vorst, zult koningen verwekken.
Heil u, Macbeth en Banquo.
Banquo en Macbeth.
Heil u.
Zeg meer, raadselvolle spreeksters.
Ik weet dat ik thaan van Glamis ben, maar hoezo Cawdor?
De thaan van Cawdor leeft, een welvarend heer.
En koning worden gaat 't geloof voorbij.
Zeg vanwaar deze vreemde tijding komt.
En waarom treedt gij op dees barre hei ons in de weg met zo'n profetengroet?
De aarde vormt zoals 't water bellen.
Daar kwamen ze uit. Waar zijn ze gebleven?
Wat tastbaar scheen, vervloog als adem in de wind.
Waren ze nog maar hier.
Stond zulks hier als dat waarvan wij spreken?
Of hebben we het dolkruid gegeten dat de rede gevangenneemt?
Uw kinderen worden koning.
Gijzelf wordt koning.
En thaan van Cawdor ook. Was het niet zo?
Zo was de wijs en de tekst. Zo was de wijs en de tekst.
Wie is daar?
Met grote vreugde, Macbeth, ontving de koning de tijding van uw zege.
En toen hij las hoe gij persoonlijk de opstandeling versloeg…
…overmeesterde z'n stomheid z'n lof, waarop gij recht had.
Wij zijn gezonden om u 's konings dank te brengen.
U naar hem te brengen, niet uw loon te geven.
Doch hij beval, als pand van hoger eer…
…u reeds als thaan van Cawdor te begroeten.
Heil dus, edele thaan, met uw nieuwe titel. Heil dus, edele thaan, met uw nieuwe titel.
Die hoort u toe.
Spreekt de duivel waarheid?
De thaan van Cawdor leeft. Wat hult gij mij in een geleend gewaad?
Die thaan geweest is leeft.
Maar rekt slechts onder 't zware vonnis z'n verbeurde leven.
Of hij zich met de Noren had verbonden of heimelijk de rebellen ondersteunde…
…of met beiden ons land in 't verderf wou storten, weet ik niet.
Maar hoogverraad, beleden en bewezen…
…bracht hem ten val.
Dank voor uw moeite.
Glamis en thaan van Cawdor.
Het grootste volgt nog. Hoopt gij niet, dat uw kind'ren koning worden? Het grootste volgt nog. Hoopt gij niet, dat uw kind'ren koning worden?
Daar zij die mij Cawdor maakten, dit aan hen beloofden?
Bouwt gij hier zo op, dan kon dit licht u tot de kroon ontvlammen…
…tot meer dan Cawdor zijn.
't Is vreemd.
Doch vaak, om ons in 't verderf te lokken…
…vertelt de duistere macht ons waarheden…
…en wint ze ons met eerlijke kleinigheden, om ons in het grote te verraden.
Die bovennatuurlijke loktaal kan niet slecht zijn of goed.
Indien slecht, waarom geeft ze me dan eerst iets waars?
Ik ben thaan van Cawdor.
Is ze goed, waarom bekruipt me 'n gedachte waarvan m'n haar te berge rijst?
En m'n kalme hart tegen m'n ribben bonst, in strijd met m'n natuur?
Echt gevaar doet onder voor m'n hersenspooksels.
Die moordgedachte, nog een hersenschim…
…schokt mij zodanig dat elke werking in die waan verstikt…
…en niets bestaat dan wat niet is.
Als 't lot mij koning maakt, kroon mij dan zonder dat ik me roer.
Kome wat mag.
Tijd en uren vliegen door de zwaarste dag.
'Ze ontmoetten mij op de zegedag.
En met zekerheid heb ik vernomen dat zij meer dan menselijke kennis bezitten.
Toen ik hen verder wenste te ondervragen…
…vervormden zij zich tot lucht en verdwenen daarin.
Terwijl ik mij daarover verbaasde…
…kwamen er afgezanten van de koning die mij begroetten als thaan van Cawdor.
De titel waarmee deze toverzusters mij toespraken…
…alvorens ze op de toekomst wezen met: "Heil u, die koning wordt." …alvorens ze op de toekomst wezen met: "Heil u, die koning wordt."
Dit wilde ik u mededelen, dierbaarste deelgenote van m'n grootheid…
…opdat gij uw aandeel niet missen zou…
…door onwetendheid van de grootheid u voorspeld.
Bewaar dit in uw hart, en vaarwel.'
Glamis en Cawdor zijt gij.
En zult zijn wat u beloofd werd.
Echter vrees ik uw aard.
Die is te vol van de melk der mensenliefde om 't naaste pad te nemen.
Gij wilt groot zijn.
Ook eerzucht hebt gij, maar niet de boosheid, haar rechterhand.
Dat wat ge wenst, wenst ge vromelijk.
Vals spelen wilt gij niet, wel vals gewin.
Spoed u hierheen…
…opdat ik u mijn geestdrift in 't oor stort.
En gesel met de kracht van mijne tong al wat u afhoudt van de gouden band.
Is Cawdor al geëxecuteerd?
Mijn vorst.
Ik sprak een man die hem sterven zag…
…en vertelt dat hij rondborstig z'n verraad bekende…
…uwe hoogheid om vergeving smeekte, vol van diep berouw.
Niets ging hem zo schoon af als de manier waarop hij 't leven liet.
Het scheen dat hij z'n dood had bestudeerd.
Hij wierp weg wat hem 't kostbaarst was, als ware 't een kleinigheid. Hij wierp weg wat hem 't kostbaarst was, als ware 't een kleinigheid.
Het is geen kunst om de mensenaard te lezen van 't gelaat.
Hij was een man op wie ik mij verliet.
M'n waarde neef.
Mij drukt de zonde der ondankbaarheid op 't hart.
Ik kan slechts herhalen: M'n schuld is meer dan alles kan betalen.
De dienst en trouw aan u bewezen, betalen zichzelf.
Wees welkom hier.
'k Heb u geplant en 't zal m'n streven zijn, u welig te doen groeien.
Edele Banquo, u komt niet minder toe, en elk erkenne dat gij niet minder deedt.
Laat me u omarmen en aan m'n hart u drukken.
Gedij ik daar, dan is de oogst voor u.
M'n grenzeloze vreugde, dartel van weelde, schuilt weg in tranen. M'n grenzeloze vreugde, dartel van weelde, schuilt weg in tranen.
Zonen, verwanten, thaans, gij allen die het naast aan ons zijt…
…weet dat wij het troonrecht overdoen aan m'n oudste zoon, Malcolm.
We noemen hem nu prins van Cumberland.
Die eer zal echter niet slechts hem verheffen.
Adeldom zal gelijk de sterren eenieder bestralen die 't verdient.
Thans naar Inverness. Verbind ons verder aan u.
Ikzelf zal uw heraut zijn en m'n gade…
…verblijden met de boodschap van uw komst, dus neem ik needrig afscheid.
M'n waarde Cawdor.
Hem achterna. Z'n zorg snelt ons vooruit ter welkom. Een weergaloze bloedvriend.
Prins van Cumberland.
De kei waarop ik stuit of 'k spring eroverheen. De kei waarop ik stuit of 'k spring eroverheen.
Want hij verspert m'n weg.
Sterren, doof uw gloed.
Laat geen licht bij de wens van m'n zwart gemoed.
De koning komt vanavond hier.
Gij raaskalt. Is uw heer niet bij hem?
Vergeef mij, het is waar. Onze thaan komt. Een van m'n makkers ijlde hem vooruit.
Zorg voor hem. Hij brengt groot nieuws.
De raaf is zelve schor…
…die Duncans noodlottige intocht krast binnen m'n slotgewelven.
Kom, gij geesten, die moordgedachten zaait.
Ontvrouw me nu.
Vul mij van top tot teen, boordevol, met wrede gruwzaamheid.
Verdik m'n bloed.
Sper elke weg en toegang voor erbarmen. Sper elke weg en toegang voor erbarmen.
Opdat geen tedere aandrift der natuur m'n grimmige opzet stuit…
…of vrede sticht tussen de daad en 't plan.
Kom tot m'n vrouwenborst…
…en maak m'n melk tot gal, gij moordtrawanten…
…waar gij, in dichte nevelen, verderf en wandaad dient.
Kom, donk're nacht, en hul u in de zwartste hellerook…
…opdat m'n dolk de wond die hij maakt niet ziet…
…noch de hemel door de duist're deken blikt en roept: 'Houd op.'
Grote Glamis.
Waarde Cawdor. Waarde Cawdor.
Groter dan beiden door het 'heil' dat volgt.
Uw brief heeft me vervoerd voorbij dit kortziend heden.
En ik voel reeds de toekomst in dit ogenblik.
M'n liefste vrouw.
Duncan komt vanavond hier.
- En gaat wanneer? - Reeds morgen, of dat is z'n plan.
O, nimmer mag de zon die morgen zien.
Uw gezicht, m'n thaan, is als een boek waarin men vreemde dingen leest.
Misleid de wereld door als de wereld te zijn.
Draag welkom in uw oog, uw hand, uw tong.
Schijn argeloos als een bloem, maar wees de slang eronder.
Onze gast moet goed worden onthaald. Laat daarom het grote werk vannacht aan mij… Onze gast moet goed worden onthaald. Laat daarom het grote werk vannacht aan mij…
…die in de toekomst, elke dag en nacht, ons gezag geeft en de oppermacht.
Ontplooi nu uw gelaat…
…voordat het uw bedoelingen verraadt.
En laat de rest aan mij.
De ligging van dit slot is schoon.
De lucht, zo lieflijk en fris, behaagt, en streelt de kalme zinnen.
En die zomergast, de zwaluw, die aan tempels huist, bewijst met z'n bouwlust…
…dat de hemeladem aanlokk'lijk geurt.
Geen luifel, fries, pijler of welgelegen hoek…
…of die vogel maakt er z'n hangend bed en vruchtbare wieg.
Waar hij graag broedt en toeft, vond ik de lucht steeds heilzaam. Waar hij graag broedt en toeft, vond ik de lucht steeds heilzaam.
Kijk, onze edele gastvrouw.
Al onze diensten, tweemaal gedaan en dan verdubbeld…
…schoten tekort, als zij zich moesten meten met de diepe, rijke eer…
…waar uwe majesteit ons huis mee overstelpt.
Waar is de thaan van Cawdor? We volgden hem en hadden hem graag aangemeld.
Maar hij rijdt goed. Z'n liefde, scherp als z'n sporen…
…dreef hem voor ons uit naar huis.
Schone, edele vrouwe, wij zijn vannacht uw gast.
Geef me uw hand.
Leid me naar m'n gastheer.
Ware 't gedaan, als 't is gedaan, dan ware 't goed als 't snel werd gedaan.
Als de moord ook de gevolgen kon strikken, en z'n executie ook het slagen ving…
…dan was deze stoot de uitslag voor eens en altijd.
Maar hier… Maar hier…
…op deze zandbank des tijds gaf ik 't hiernamaals prijs.
Maar zo'n daad wordt hier algauw vergolden.
De les van 't bloed is nauwelijks gegeven, of zij keert zich tegen die ze gaf.
Het onpartijdig recht brengt ons de kelk die we vergiftigden aan onze eigen lippen.
Dubbel veilig waant hij zich.
Ik ben z'n bloedvriend en vazal, voor hem een dubbele waarborg.
En als gastheer moet ik z'n moord’naar weren, niet zelf het mes hanteren.
Bovendien regeerde Duncan zo zachtmoedig, was hij zo vlekkeloos als vorst…
…dat al z'n deugden, als engelen met bazuinen…
…de schande van die moord openbaren.
En meelij, als een pasgeboren kind, naakt op de storm…
…of als een cherubijn, al rijdend op 't onzichtbaar luchtgespan…
…de gruweldaad zal blazen in elk oog, zodat de wind in tranen smoort. …de gruweldaad zal blazen in elk oog, zodat de wind in tranen smoort.
Ik heb geen sporen om m'n plan te prikk'len…
…slechts steig'rende eerzucht die bij 't springen tuimelend neervalt.
Nu, wat is er?
Z'n maal loopt af.
Vraagt hij naar mij?
Ja, weet ge dat niet?
Laat ons stoppen met dit plan.
Hij heeft me net met eer bekleed en ik heb nu een gouden naam.
Die moet in volle gloed gedragen zijn en niet zo snel verworpen.
Was de hoop waarin ge u kleedde dronken?
Viel ze in slaap?
En ziet ze nu krank en bleek om wat haar eerst bekoorde?
Ik weet voortaan hoever uw liefde reikt.
Zijt gij bevreesd dezelfde man te zijn in daad als in verlangen? Zijt gij bevreesd dezelfde man te zijn in daad als in verlangen?
Wilt gij bezitten wat ge het sieraad van het leven acht…
…en in uw eigen oog een lafaard zijn…
…die 'ik durf niet' zegt na 'ik wil' als de kat in 't gezegde?
Ik bid u, zwijg.
Ik durf alles wat een man betaamt. Wie meer durft, is geen man.
Welk beest bewoog u dan om mij dit plan te openbaren?
Toen gij het durfde, waart ge een man.
En door nog meer te doen, zoudt gij zoveel meer man zijn.
Ik heb gezoogd en weet hoe teer de liefde is voor de zuig'ling die men voedt.
Maar toch had ik, al lachte hij me toe…
…m'n borst z'n weke mond ontrukt en hem het brein verplet…
…als ik dat had gezworen zoals gij.
En als we falen?
Dan falen we.
Maar schroef uw moed tot het hoogste punt, dan falen we niet.
Als Duncan slaapt, waartoe de zware rit van deze dag hem zeker noodt… Als Duncan slaapt, waartoe de zware rit van deze dag hem zeker noodt…
…zal ik z'n beide dienaars met wijn en kruidendrank zo overmeest'ren…
…dat hun herinn'ring, wachter van het brein, een nevel wordt…
…en 't edel vat der vrede alleen een kolf.
En liggen ze als zwijnen in een roes diep als de dood…
…wat kunnen wij dan niet volbrengen op de onbewaakte Duncan?
Wat niet schuiven op die dronkaards die de bloedschuld ten laste komt?
Baar mij enkel zonen.
Uit uw onverschrokken vuur dient enkel mann'lijk kroost te ontstaan.
Zal niet iedereen denken, als we die twee slapers met hun eigen wapens besmeuren…
…dat zij het deden?
Wie durft anders denken, als wij met luid misbaar z'n dood beklagen?
Ik ben bereid.
Ik span nu ied're zenuw voor de gruweldaad.
Nu schone schijn getoond. Het vals gelaat verschuilt wat in de valse inborst woont. Nu schone schijn getoond. Het vals gelaat verschuilt wat in de valse inborst woont.
De maan is donker. Ik heb geen klok gehoord.
Die gaat om twaalf uur onder.
Ik schat het later, heer.
Hier, neem m'n zwaard.
De hemel is wel zuinig.
Z'n kaarsen zijn gedoofd.
Een zware moeheid drukt op me als lood, maar slapen wil ik niet.
Genadige macht, bedwing zondig gepeins dat in m'n slaap de overhand krijgt.
- Geef m'n zwaard. Wie daar? - Een vriend.
Wat nu, nog niet in slaap? De koning is naar bed.
Hij was vanavond in zeer goeden doen en heeft uw dienaars rijkelijk beloond.
Onvoorbereid werd onze wil de dienaar van het gebrek.
't Was goed.
Ik droomde vannacht van de drie noodlotszusters.
Ze zeiden u iets waars.
Ik denk niet meer aan hen.
Maar als we eens een rustig uurtje vinden…
…dan kunnen we die zaak nog eens bespreken. Als gij er tijd voor hebt.
Tot uw dienst.
Intussen goedenacht.
Dank u. Insgelijks.
Vraag uw meesteres om, als m'n drank gereed is, de bel te luiden.
Is het een dolk die ik daar voor me zie…
…het heft naar mij gericht?
Kom…
…laat me u grijpen.
Ik heb u niet en toch zie ik u nog.
Zijt gij, noodlottig beeld, niet tastbaar voor 't gevoel als voor 't oog?
Of zijt gij een ingebeelde dolk, een geesteswaan…
…ontsproten aan m'n koortsig brein?
Ik zie u nog…
…van vorm zo grijpbaar als deze die ik nu trek.
Gij wijst de weg die ik al wilde gaan en zijt als 't werktuig dat me dienen moet.
M'n ogen zijn m'n and're zinnen tot spot, of zijn meer waard dan alle samen.
Ik zie u nog.
En op uw heft en lemmet spatten bloed die er zojuist niet waren.
Er is daar niets.
Het is het bloedig plan dat zich zo aan mij openbaart.
Gij vaste, onwrikbare aarde hoor nu m'n schreden niet…
…opdat de stenen van m'n gang niet reppen.
Ik ga, en 't is gedaan.
De klok beveelt mij.
Hoor hem niet, Duncan, 't is de doodsbel die u ten hemel dagvaardt…
…of ter hel.
Hoor.
Stil. Stil.
Het was de uil die kraste.
De onheilsbode, wiens nachtgroet onheil krijst.
Hij is nu bezig.
Wat hen bedwelmde, geeft mij euvele moed.
Wat hen verdoofde, geeft mij vuur.
De deur staat open.
Met hun gesnurk spotten de dronken wachters met hun taak.
Amen.
Ik heb hun drank gekruid…
…zodat natuur en dood nu twisten of zij in leven zijn of dood.
O wee.
Ze zijn ontwaakt en 't is nog niet gedaan. De poging, niet de daad, is ons verderf.
Hoor.
Hun dolken legde ik klaar. Die moest hij zien. Hun dolken legde ik klaar. Die moest hij zien.
M'n gade.
Ik heb 't gedaan.
Hebt ge geen kreet gehoord?
- Wanneer? - Zo-even.
- Toen ik aankwam? - Ja.
Hoor.
Een jammerlijk gezicht.
Wat dwaas om 't jammerlijk te noemen.
Eén lachte in z'n slaap, één riep 'moord'. Zo wekten ze elkaar.
Ik hoorde toe.
Ze spraken hun gebed en sliepen toen weer in.
- Ze liggen met hun twee daar samen. - Eén riep: 'God zegen ons.'
En 'amen' de ander, als zagen ze me als beul.
Ik kon geen 'amen' zeggen op hun 'God zegen ons'.
- Peins niet zo. - Waarom kon ik 't niet zeggen?
'k Had wel een zegen nodig, maar 'amen' stokte in m'n keel.
Men moet zo'n daad niet zo doordenken.
Dat maakt ons krankzinnig. Dat maakt ons krankzinnig.
Ik dacht 'n stem te horen: 'Slaap niet meer.
Macbeth vermoordt de slaap.'
De onschuld'ge slaap.
De slaap die 't warnet van de zorg ontrafelt.
De dood van elke leefdag, bad voor vermoeidheid…
…balsem voor 't gewond gemoed…
- …hoofddis der natuur. - Wat bedoelt ge?
Steeds klonk 't: 'Slaap niet meer.
Glamis vermoordt de slaap en daarom geen slaap voor Cawdor meer.
Macbeth zal nooit meer slapen.'
Wie was 't die zo riep?
Waarde thaan, ge ontspant uw eed'le kracht als ge zo zinloos de zaken overpeinst.
Ga, neem wat water, en was dit vuil getuig'nis van uw hand.
Waarom bracht ge die dolken hier?
Breng ze terug en besmeur het slapend paar met bloed.
Ik ga niet. Ik huiver van m'n daad. Die nog eens zien, durf ik niet.
Gij zwakke ziel.
Geef mij de dolken. Geef mij de dolken.
Slapenden en doden zijn niets dan beelden.
Een kind vreest 'n geschilderde duivel.
Ik beschilder z'n knechten, dan valt de schuld op hen.
M'n handen zijn van uw kleur, maar uw hart is bleek.
Wat is dat kloppen?
Hoe is 't met mij dat elk gerucht me schokt?
Welke handen? Ha, ze rukken me de ogen uit.
Wast Neptunus' oceaan dit bloed rein van m'n hand?
Nee, eerder kleurt dees hand de onmetelijke zee als bloed…
…en groene golven rood.
Ik ken m'n daad, kende ik mezelf maar niet.
Klop Duncan uit z'n slaap. Klop Duncan uit z'n slaap.
Ja, kon dat maar.
Dat noem ik nog eens kloppen.
Wie portier van de hel was…
…moest vaak de sleutel omdraaien.
Klop, klop.
Wie is daar, in naam van Beëlzebub?
Een pachter, die zich verhing bij het vooruitzicht op 'n overvloedige oogst.
Kom binnen. Hier zult ge ervoor zweten.
Klop, klop.
Het is een woordverdraaier, die z'n eed in elk der weegschalen legde…
…en toch niet de hemel binnenkwam.
Kom, woordverdraaier.
Klop, klop. Wie is daar?
Een Engels snijder die een reep stal uit een Franse broek.
Kom binnen, snijder. Hier kun je je strijkbout warmen.
Klop, klop. Nooit eens rust.
Maar het is hier te koud voor de hel.
Ik speel niet langer voor duivelsportier.
Denk aan de portier.
Zijt ge zo laat naar bed gegaan dat ge zo laat op zijt?
We feestten tot het tweede haangekraai. En drank bevordert sterk drie dingen.
- Welke drie? - Een rode neus, slapen en wateren.
Ontucht wekt het op en gaat het tekeer.
Het wekt de lust op, maar vermindert de prestaties.
Daarom is veel drank wat ontucht betreft een woordverdraaier.
Hij wekt haar, nekt haar, hitst haar op, koelt haar af…
…geeft haar moed en slaat haar neer, houdt stand en toch geen stand. …geeft haar moed en slaat haar neer, houdt stand en toch geen stand.
En verraadt haar tot slot aan de slaap en sluipt van de verradene weg.
De drank heeft u verraderlijk beslopen.
Morgen, samen.
Is de koning reeds op?
Nog niet.
Hij droeg me op hem tijdig te wekken. Ik kwam bijna te laat.
Ik ga hem nu wekken.
Vertrekt de koning vandaag?
Zeker. Dat was wel z'n plan.
De nacht was onstuimig.
Waar we sliepen, waaiden schoorstenen om.
En naar men zegt, klonk geweeklaag in de lucht. En naar men zegt, klonk geweeklaag in de lucht.
Vreemd doodsgehuil voorspelde, met schrikwekkend wangeluid, verwarring…
…en beroering nieuw uitgebroed voor deze tijd van wee.
En de nachtvogel…
- Majesteit? - …krijste heel de nacht.
Het aardrijk, zegt men, rilde van de koorts.
't Was een ruwe nacht.
Gruwel! Gruwel! Gruwel!
Tong noch hart kan 't noemen of bevatten.
- Wat is er? - Dit is het meesterwerk der verwoesting.
De meest heiligschennende moord brak in Gods tempel in…
- …en stal het leven eruit. - Bedoelt ge de koning?
Laat een nieuwe Gorgo u blind slaan.
Dwing me niet tot spreken, maar zie en spreek dan zelf.
Ontwaak. Ontwaak. En luid de alarmklok.
Moord en hoogverraad.
Verrijs als uit uw graf en kom als geest dit schriktoneel verduren. Verrijs als uit uw graf en kom als geest dit schriktoneel verduren.
Banquo en Donalbain. Malcolm. Ontwaak.
Sta op en zie het voorspel van de dag des oordeels.
Malcolm. Banquo.
Was ik een uur voor dit leed gestorven…
…ik had in zaligheid geleefd.
Voortaan is niets in 't vergank'lijke van waarde. 't Is alles nietig.
Wat is er dat zo'n ijslijke bazuin de slapers samenroept?
- Faam en deugd zijn dood. - Spreek.
De levenswijn is afgetapt…
…en dit gewelf kan enkel nog op droesem prat gaan.
Banquo. Banquo.
Onze koning is vermoord.
O wee, helaas.
- Wat? In ons huis? - Gruw'lijk waar dan ook.
- Wie trof hier leed? - U, en u weet het niet.
De wel, de bron, de oorsprong van uw bloed is opgedroogd. De wel, de bron, de oorsprong van uw bloed is opgedroogd.
De ader zelf is opgedroogd.
Uw vader…
…is vermoord.
Door wie?
Door z'n twee wachters, naar het schijnt.
Hun handen en gelaat waren besmeurd met bloed.
Het berouwt me dat ik hen in woede heb gedood.
Waarom deedt ge dat?
Wie kan wijs en ontzet zijn…
…bedaard en woedend, trouw en lauwhartig tegelijk?
Geen mens.
M'n vurige liefde vloog de draler, het verstand, voorbij.
Hier lag Duncan.
Z'n zilv'ren huid door 't gouden bloed omlijst.
Z'n wonden breed als bressen in de natuur voor de intocht der verwoesting.
Ginds de moordenaars, doordrenkt met de kleur van hun bedrijf. Ginds de moordenaars, doordrenkt met de kleur van hun bedrijf.
Hun dolken schaamteloos aangekoekt met bloed.
Wie, met liefde in 't hart, had zich beheerst…
…en in dat hart de moed om haar te tonen?
Zorg voor de vrouwe.
Wanneer we onze naaktheid hebben bekleed, laat ons dan vereend…
…deze bloederige daad nauw onderzoeken.
Waarom zwijgen wij…
…die hier het recht van spreken hebben?
- Voort. Onze tranen zijn nog niet gereed. - Laat ons niet bij hen blijven.
Droefheid veinzen is een taak die valsaards licht valt.
- Ik ga naar Engeland. - Ik naar Ierland.
Het is veiliger voor ons dat we uiteengaan. Het is veiliger voor ons dat we uiteengaan.
Waar wij zijn…
…schuilen dolken in een lach. Hoe nader van bloed, hoe bloediger.
De afgeschoten moordpijl kwam nog niet neer.
Het doelwit mijden is het veiligst.
Daarom te paard. Geen tijd verspild met hoffelijk afscheidnemen.
Hier komt de goede Macduff.
Hoe gaat 't in de wereld?
Is reeds bekend wie die bloedige daad bedreef?
Zij die Macbeth versloeg.
O, onheilsdag. Welk voordeel verwachtten zij?
Ze waren omgekocht.
Malcolm en Donalbain, de koningszoons, zijn weggevlucht.
De verdenking van de moord valt dus op hen.
Dan valt de heerschappij nu aan Macbeth ten deel?
Hij is reeds benoemd, en naar Dunsinan gegaan voor de kroning.
- Gaat gij naar Dunsinan? - Nee, vriend. Naar huis, naar Fife.
Wel…
Ik ga erheen.
Moogt wat ge ziet ons geruststellen. Vaarwel.
En 't nieuw gewaad niet meer dan 't oude knellen.
Die geen verstand te missen heeft Die geen verstand te missen heeft
Hopheisa, bij regen en wind
Die neemt voor lief wat het lot hem geeft
Want de regen, hij regent iedere dag
Zeventig jaren herinner ik mij.
En in die tijd heb ik menig vreeslijk en vreemd uur beleefd.
Maar deze akelige nacht maakt daarvan kinderspel.
Ach, vader.
De hemel zelf…
…verbolgen over 't doen van de mens, bedreigt z'n bloedtoneel. …verbolgen over 't doen van de mens, bedreigt z'n bloedtoneel.
Volgens de klok is het dag…
…maar een donkere nacht verstikt de hemellamp.
Heerst thans de nacht, of schaamt de dag zich zo…
…dat duisternis 't gelaat der aarde begraaft, als het licht het kussen wil?
't Is onnatuurlijk, zoals de gepleegde daad.
Verleden dinsdag werd een valk op het hoogst van haar vlucht…
…door een muisuil gegrepen en gedood.
En Duncans paarden, bijzonder vreemd maar waar…
…edel en gezwind…
…juwelen van hun ras, sloegen op hol…
…braken uit hun stal en vertrapten alle tucht…
…alsof ze oorlog voerden tegen de mens.
Men zegt dat ze elkaar verslonden. Men zegt dat ze elkaar verslonden.
Nu hebt ge het.
Koning, Cawdor…
…Glamis…
…alles wat die vrouwen voorspelden.
En ik vrees dat gij een smerig spel speelde.
Maar het zou niet uw nageslacht toekomen.
Ikzelf zou wortel en vader zijn van tal van koningen.
Als dat de waarheid was…
…zoals de luister die ze u toedichtten…
…zouden zij, wier voorspelling bij u uitkwam…
…ook niet voor mij orakels zijn, en mij in hoop doen stijgen?
Maar stil, niets meer.
Hier is onze hoofdgast.
Was hij vergeten, dan zou 't een leemte op ons feest en een mislukking zijn geweest.
Vanavond geven wij een feestmaal, en ik reken op uw komst. Vanavond geven wij een feestmaal, en ik reken op uw komst.
Rijdt ge vanmiddag uit?
Ja, mijn heer.
We hadden in de raad graag uw advies gehoord, dat altijd heilzaam is.
Dan doen we dat morgen.
Rijdt ge ver?
Zover, m'n vorst, dat ik pas bij het avondmaal arriveer.
Als m'n paard traag is…
…dan zal ik van de nacht een donker uur of twee moeten lenen.
Mis niet ons feest.
Ik kom zeker, heer.
Onze bloedige neven zijn in Ierland en Engeland.
Ze loochenen de wrede vadermoord.
Daarover morgen meer, als we ook andere staatszaken bespreken.
Nu vlug te paard. Vanavond zie 'k u weer.
Gaat Fleance mee?
Jazeker, heer.
Ik wens u rappe paarden, vast van tred.
En zo vertrouw ik aan hun rug u toe.
Vaarwel.
Wachten ons die mannen?
Jawel, mijn vorst.
Heb ik u gister niet gesproken?
- Zeker. - Inderdaad, hoogheid.
Hebt ge dan m'n woorden overwogen?
Weet dat het Banquo was, die u in vroeger tijd zo onderdrukte…
…niet ik die schuldeloos ben.
Dat heb ik u bij ons vorig onderhoud reeds bewezen.
Ik toonde u, hoe ge bedrogen zijt, z'n middelen…
…z'n handlangers en wat al niet meer…
…zodat een halve ziel, een suffend brein nog zei:
'Het was Banquo.'
Ge hebt het ons verteld.
Dat deed ik en meer nog zelfs, vandaar ons onderhoud vandaag. Dat deed ik en meer nog zelfs, vandaar ons onderhoud vandaag.
Zijt gij van inborst zo verdraaglijk dat gij dit lijdzaam accepteert?
Zijt gij zo vroom dat gij voor deze brave man bidt en z'n kroost…
…wiens zware hand u ten grave boog en de uwen tot bedelaars maakte?
Wij zijn mannen, mijn heer.
Ja, op de lijst gaat ge voor mannen door.
Als gij 'n plaats op de lijst bekleedt die niet tot de laagste hoort, zeg 't dan.
En aan uw moed geef ik een daad te doen, die uw vijand uit de weg ruimt.
Ik ben een man, heer…
…door de ruwe, snode slagen van de wereld zo verbolgen…
…dat ik me op die wereld wreken wil.
Ook ik ben zo door rampen afgemat, vertrapt door 't lot…
…dat ik tot elke prijs m'n leven wil verbeteren, of 't verliezen.
U beiden weet dat Banquo uw vijand is.
Ja, mijn vorst. Ja, mijn vorst.
Zo ook de mijne.
En van zo dodelijk nabij…
…dat ieder ogenblik dat hij nog leeft, me een steek in 't hart is.
Hoewel ik de macht heb, hem openlijk weg te vagen…
…alleen omdat ik het wil, doe ik dit niet.
Zo komt het dus dat ik uw hulpverlening het hof maak…
…en de daad voor het gemene oog verhul om redenen van gewicht.
We zullen doen, mijn vorst, wat u beveelt.
Al moet ons leven…
Ik lees uw moed in de ogen.
Het moet vannacht gebeuren, ver van het kasteel.
Denk erom, ik wil erbuiten blijven.
Met hem moet, om geen prutswerk te leev'ren…
…Fleance, z'n zoon, het noodlot delen van dat donker uur.
We zijn besloten, heer.
Beraad u onderling.
Is Banquo uitgereden?
Ja vrouwe, maar hij keert vanavond weer.
Wel, m'n gemaal.
Waarom u afgezonderd, alleen met somb're beelden als gezelschap…
…gedachten koest'rend, best met hem vergaan aan wie zij denken?
Naar het onherstelbare niet omgezien. Wat gedaan is, blijft gedaan.
De slang is ingekeept, niet dood.
Genezen zal ze en onze zwakke boosheid wordt opnieuw door haar tand bedreigd.
Beter bij de dode, die wij, om onze rust…
…ter ruste zonden, dan op de pijnbank van de ziel te liggen in rusteloze angst. …ter ruste zonden, dan op de pijnbank van de ziel te liggen in rusteloze angst.
Duncan ligt in z'n graf.
Na de koorts van het leven slaapt hij zacht.
Verraad deed hem het ergste aan. Staal noch gif…
…inheemse boosheid, vreemde wapenen, niets kan hem meer treffen.
Kom, waarde echtgenoot, ontspan uw nors gelaat.
Wees blij en opgewekt vanavond met uw gasten.
O vrouw, vol schorpioenen is m'n hart.
Gij weet dat Banquo leeft en ook z'n Fleance.
In z'n koninklijke aard heerst iets wat vrees wekt.
Hij durft veel.
En naast z'n onversaagdheid bezit hij wijsheid die z'n koenheid veilig leidt.
Er is niemand die ik meer vrees dan hem.
Hou daarmee op.
Hij beval de zusters, toen ze mij de koningstitel schonken, tot hem te spreken. Hij beval de zusters, toen ze mij de koningstitel schonken, tot hem te spreken.
Ze begroetten hem, profetisch, als vader van een koninklijke lijn.
Mij gaven ze een vruchteloze kroon en een dorre scepter in m'n vuist…
…die een vreemde hand mij weer ontwringen zal, omdat geen zoon mij opvolgt.
Als 't zo is, heb ik voor Banquo's kroost m'n ziel bevlekt…
…voor hen de edele Duncan omgebracht, gif in m'n vredige levenskelk gestort.
M'n onsterfelijkheid aan de vijand van de mens afgestaan.
Om hen te kronen.
Om Banquo's zaad te kronen.
'Eeuwig' staat niet in hun levensbrief.
Dat is een troost.
Onkwetsbaar zijn ze niet. Verheug u dus.
Voor de vleermuis z'n schuw gefladder staakt…
…voor Hekate de kever heeft aangezet tot het luiden van z'n doffe nachtklok…
…zal 'n vreselijke daad gepleegd zijn. …zal 'n vreselijke daad gepleegd zijn.
Wat voor daad?
Wees onschuldig en onwetend…
…tot gij de daad verwelkomt.
Kom, verhullende nacht.
Blinddoek het tere oog van de weke dag.
Verscheur met uw bloedige, onzichtbare hand…
…de grote levensbrief, die mij van m'n kleur berooft.
Het licht verflauwt.
De roek vliegt naar z'n donker woud.
Al het goede van de dag gaat ter rust. Het nachtgespuis verrijst, op buit belust.
Gij hoort verbaasd mij aan, maar heb geduld.
Wat zondig aanving, zoekt z'n kracht in schuld.
Wie heeft u naar ons gestuurd?
Macbeth.
We kunnen 'm vertrouwen. Onze taak is 'm bekend.
En wat we moeten doen, weet hij precies.
Blijf dan bij ons.
Een toorts, een toorts.
Licht ons bij.
't Zal regenen vannacht.
Laat maar komen.
Fleance.
Vlucht, Fleance. Vlucht.
Slechts één geveld. De zoon ontkwam. Slechts één geveld. De zoon ontkwam.
De beste helft van onze vangst gemist.
Laten we gaan melden wat gedaan is.
Wat zegt ge ervan dat Macduff onze uitnodiging weigert?
- Zondt ge een bode? - Majesteit.
Ge kent uw rangen. Neem plaats.
Ik heet u allen van harte welkom.
Daad'lijk gaat de beker rond de tafel.
- Er zit bloed op uw gelaat. - Van Banquo.
Het is beter op u dan in hem.
Is hij gedood?
Heer, z'n keel is afgesneden door mij.
Ge zijt een meester-keelafsnijder.
Als ge bij Fleance hetzelfde deedt, zijt ge weergaloos.
M'n koninklijke heer…
Fleance is ontsnapt.
Dan komt m'n koorts weer. Anders was ik gezond.
- Maar Banquo is van kant? - Jawel, mijn vorst.
Hij ligt veilig in een sloot, met twintig diepe houwen in z'n hoofd.
De minste nog dodelijk.
Daar ligt de oude slang.
Het gevluchte jong zal later wel giftig worden, maar heeft nu nog geen tanden.
Ingerukt.
M'n gemaal, wat zijt ge stil. M'n gemaal, wat zijt ge stil.
M'n lieve maanster.
Eet smakelijk en moge 't u…
Bekomen.
Hoogheid, neem plaats.
Hier hadden we 's lands edelsten bijeen, indien onze goede Banquo niet ontbrak…
…die ik liever van verzuim beticht dan om een ramp beklaag.
Z'n afwezigheid maakt z'n woord te schande.
Behaagt het u om ons met uw gezelschap te vereren?
Hier is een plaats.
Waarom bent u ontzet?
Wie van u heeft dat gedaan?
- Wat, o heer? - U kunt niet zeggen dat ik het was.
Schud uw bloedige lokken niet naar mij.
Heren, sta op. Zijne hoogheid is onwel. Heren, sta op. Zijne hoogheid is onwel.
Zit, waarde vrienden. M'n gemaal heeft dit al van jongs af aan.
Blijf zitten.
De vlaag duurt maar een oogwenk. Zo meteen is hij weer beter.
Zijt gij een man?
Ja, en moedig ook. Een die durft te kijken naar wat de duivel zou ontstellen.
Dit is een schild'ring van uw angst, zoals de dolk die u naar Duncan leidde.
Ik zag hem zowaar ik hier sta.
Foei, schaam u.
In oude tijden placht een man die men de hersens insloeg te sterven.
Maar nu staat hij weer op, met twintig kerven in z'n kruin…
…en stoot ons van onze stoel.
Dat is veel vreemder dan zo'n moord.
Weg. Uit m'n ogen.
Mergloos is uw gebeente, koud uw bloed.
Het licht in uw ogen is uitgedoofd.
Weg, gruwelijke schaduw.
Onwerkelijk schijnbeeld, weg. Onwerkelijk schijnbeeld, weg.
Ziezo.
Die is weg.
Nu ben ik weer 'n man.
Verwonder u niet om mij, vrienden.
Ik heb een vreemde kwaal die niets beduidt voor wie mij kent.
Gij hebt de vreugd verjaagd, het feest verstoord met deze vreemde vlaag.
Kan zoiets ons overdekken als een zomerwolk en niet verbaasd doen staan?
Ge maakt me tot een raadsel voor mezelf als gij zo'n aanblik kunt aanschouwen…
…en uw wang haar blos behoudt, terwijl de mijne van angst verbleekt.
- Wat voor aanblik? - Nee, spreek niet.
Vragen maken hem dol.
Daarom, goedenacht.
Ga terstond zonder op rang te letten.
Goedenacht, en een ras herstel gewenst.
Aan allen goedenacht.
Het wil meer bloed…
…zegt men.
Bloed wil meer bloed.
Men heeft stenen zien bewegen, bomen spreken.
En wichelaars die tekenen lazen uit eksters…
…kraaien en roeken, zag men moordenaars ontmaskeren.
Wat is 't uur?
De nacht betwist de ochtend de overhand.
Wat zegt ge ervan dat Macduff onze uitnodiging weigert?
Zondt ge een bode?
Ik hoorde 't toevallig, maar zend er een. Ik hoorde 't toevallig, maar zend er een.
Er is er niet een in wiens huis ik geen bespieder heb.
Morgen ga ik naar de noodlotszusters. Ik wil meer horen.
Ik heb zover in bloed gewaad…
…dat als ik nu blijf staan, de omkeer zwaarder is dan verdergaan.
Veel vreemds woelt door m'n hoofd…
…en moet volbracht…
…en niet overdacht.
Gij mist de slaap die alle wezens laaft.
Laat ons slapen gaan.
Wat mij heeft verward, is nieuwlingsangst, die oefening verhardt.
We zijn nog jong in daden.
't Is tijd.
MORGEN
't Jeuken van m'n duim zegt mij:
Iets boosaardigs komt nabij.
Welnu, heimelijk, duister nachtgebroed.
Wat doet gij daar?
Een daad die naamloos is.
Ik bezweer u…
…bij uw zwarte kunst, antwoord mij.
Tot de verwoesting verzwakt, beantwoord m'n vraag.
Spreek.
- Vraag. - We geven antwoord.
Wilt ge 't uit onze mond horen of van onze meesters?
Roep hen. Ik wil hen zien.
Dubbel poken, dubbel stoken.
Vlammen brand, ketel koken.
Dubbel poken, dubbel stoken. Vlammen brand, ketel koken.
Vinger van een kind, gesmoord…
…in een poel bij z'n geboort'.
Lever van een lasterjood…
…geitengal en taxusloot. …geitengal en taxusloot.
Gesneden bij een maaneclips, Turkenneus, Tartarenlip.
Hier het bloed van een vleermuis.
- In 't gebruis. - In 't gebruis.
Rond en rond de hete brij.
't Giftig ingewand erbij.
Laat het tovermengsel koken…
…als een helsoep walmen, roken.
Zeg me, onbekende macht…
Hij weet wat u wil. Luister goed, maar weest u stil.
Macbeth. Macbeth. Macbeth.
Ontwijk Macduff.
Ontwijk de thaan van Fife.
Wat gij ook zijt, dank voor de goede raad. Gij roert de snaar van m'n vrees. Zeg mij…
Hij laat zich niet bevelen.
Hier nog een, machtiger dan de eerste.
- Macbeth. Macbeth. Macbeth. - Had ik drie oren, dan hoorde ik driemaal. Macbeth. Macbeth. Macbeth. - Had ik drie oren, dan hoorde ik driemaal.
Wees bloedig, boud en kordaat.
Spot met mensenmacht.
Geen een door een vrouw gebaard deert ooit Macbeth.
Leef dan, Macduff. Wat heb ik van u te vrezen?
Maar dubbel zeker maak ik zekerheid. Ik neem een pand van 't lot.
Ge zult niet leven.
Dan zeg ik tot de bange vrees: 'gij liegt' en slaap ik ook als 't dondert.
Wat is dit, dat oprijst als een koninklijke loot…
…en om het kinderhoofd reeds de heersersband draagt?
Spreek niet, maar luister.
Macbeth wordt slechts verslagen…
…als het groot Birnamwoud oprukt naar 't hoge Dunsinan.
Dat gebeurt nooit.
Wie beveelt het woud? Wie kan de boom gebieden zich te ontwortelen?
Maar m'n beklemd gemoed wil nog één ding weten.
Zeg mij, als uw kunst het zeggen kan: Zeg mij, als uw kunst het zeggen kan:
Zal Banquo's kroost ooit heersen in dit rijk?
Vraag nu niets meer.
Zaagt gij de noodlotszusters?
- Nee, mijn vorst. - Kwamen ze niet langs?
Werkelijk niet.
Verpest zij de lucht waarop ze rijden.
Vervloekt ieder die hen vertrouwt.
Ik hoorde paarden. Wie reed voorbij?
Twee of drie boden met bericht dat Macduff naar Engeland is gevlucht. Twee of drie boden met bericht dat Macduff naar Engeland is gevlucht.
- Naar Engeland? - Ja, mijn vorst.
Tijd, ge zijt m'n gruweldaden voor.
Vanaf nu is de eersteling van m'n hart ook de eersteling van m'n hand.
Nu reeds kroon ik m'n gedachten met daden. Het denken is doen.
Ik overrompel het kasteel van Macduff in Fife.
Jaag z'n vrouw en kinderen over de kling, en alle onzalige leden van z'n stam.
Maar kletsen treft geen doel. Ik doe het voor het plan bekoel'.
Nu geen geesten meer.
Het is vreemd toegegaan.
De goede Duncan werd door Macbeth betreurd.
Na z'n dood.
De dapp're Banquo reed te laat nog uit.
Ge kunt zeggen dat Fleance hem doodde, want Fleance vluchtte.
Maar men moet zo laat niet uitgaan. Ik hoor dat Macduff in ongenade viel.
Weet u waar hij zich ophoudt?
Duncans zoon Malcolm, aan wie deze…
…tiran het geboorterecht ontroofd heeft, leeft aan het Engelse hof.
Macduff reisde erheen om z'n hulp te vragen.
Dit heeft Macbeth zo boos gemaakt, dat hij zich ten oorlog rust.
Een engel ga hem voor naar het Engelse hof…
…om z'n boodschap te ontvouwen…
…opdat de zegen snel terugkeert in 't lijdend vaderland…
…dat steunt onder het wrede juk. …dat steunt onder het wrede juk.
Waarom moest hij vluchten?
- Geduld, vrouwe. - Dat had hij niet.
Z'n vlucht was waanzin.
Als onze daden 't niet doen, maakt onze vrees ons verraders.
Ge weet niet of hij uit wijsheid of angst handelde.
Wijsheid.
Om vrouw en kinderen, ambt en titel achter te laten…
…op een plaats die hijzelf ontvlucht.
Hij heeft geen liefde. Hij heeft geen hart.
Het winterkoninkje, de nietigste van alle vogels…
…verdedigt z'n nest met jongen tegen de uil.
M'n waarde nicht, lees uzelf de les.
Want uw gemaal is edel, schrander, wijs…
…en kent de grillen van het seizoen. …en kent de grillen van het seizoen.
Meer zeggen durf ik niet.
Maar wreed is de tijd als we verraders zijn zonder het zelf te weten.
Als we geruchten horen van iets wat dreigt zonder te weten wat er dreigt…
…maar drijven op een woeste, onstuimige zee, steeds heen en weer.
Neefje lief.
Een vader heeft hij, toch is hij vaderloos.
Kind, uw vader is dood.
Wat nu gedaan? Hoe zult ge leven?
M'n vader is niet dood, wat u ook zegt.
Dat is hij wel.
Hoe komt ge nu aan een vader?
Nee, hoe komt u nu aan een man?
Ik kan er op iedere markt twintig kopen.
Dan koopt u ze om ze weer te verkopen.
Ge praat wel heel gevat, gevat genoeg voor u. Ge praat wel heel gevat, gevat genoeg voor u.
Was vader een verrader, moeder?
Dat was hij inderdaad.
Wat is een verrader?
Iemand die zweert en liegt.
Is ieder die dat doet een verrader?
Ieder die dat doet, is een verrader en moet hangen.
Wie moet hen hangen?
De eerlijke mensen.
Dan zijn mensen die zweren en liegen dom.
Want er zijn er genoeg om de eerlijke mensen te verslaan en op te hangen.
Edele vrouwe.
Ik groet u, edele vrouw. Gij kent me niet, doch uw verheven rang is mij bekend.
Ik vrees dat een nabij gevaar u dreigt.
Als een eenvoudig bode u raad mag geven…
…blijf dan niet hier. Vlucht met uw kleintjes.
Waarheen? Ik heb geen kwaad gedaan.
Maar ik bedenk nu…
Ik leef in een wereld waar kwaad doen vaak geprezen wordt…
…terwijl goed doen gevaarlijk wordt geacht en dwaas.
Waarom dan, ach, trek ik dat vrouwenwapen en verklaar dat ik geen kwaad heb gedaan?
Waar is uw man?
Ik hoop niet op zo'n ongewijde plaats, dat iemand zoals u hem vindt.
- Hij is 'n verrader. - U liegt.
- Nee. - Gij kuiken.
We zoeken een verborgen plekje om daar ons hart in tranen te luchten. We zoeken een verborgen plekje om daar ons hart in tranen te luchten.
Laat ons liever het zwaard omklemmen…
…en als mannen ons neergestorte land beschermen.
Elke morgen huilen nieuwe weduwen en wezen en slaat nieuw leed de hemel in 't gelaat…
…dat die, als voelde hij met Schotland mee, gelijke jammerklachten slaakt.
Wat gij mij zegt, moge de waarheid zijn.
Die dwingeland, wiens naam de tong bederft, ging eens voor eerlijk door.
Kijk, wie komt daar?
M'n waarde neef. Ik heet u welkom hier.
Nu ken ik 'm.
O God, verwijder weldra dat, wat ons vreemden maakt.
Amen, heer.
- Hoe gaat het in Schotland? - Helaas, arm land.
Bang om zichzelf te kennen.
Noem 't niet onze moeder maar ons graf.
Waar niets, behalve dat wat niets weet, glimlacht.
Waar gezucht, gekerm, gegil de lucht verscheurt, maar niemand het nog merkt. Waar gezucht, gekerm, gegil de lucht verscheurt, maar niemand het nog merkt.
Waar woeste smart een modeziekte is.
Wat is het jongste leed?
Wat één uur oud is, bespot de spreker. Elke minuut is er iets nieuws.
Hoe gaat 't met m'n vrouw?
Goed.
En m'n kinderen?
Ook goed.
Teistert de tiran hen niet?
Hun rust was ongestoord toen ik hen verliet.
Wees niet zo karig met uw woorden. Spreek.
Toen ik hierheen kwam met de tijding die op mij zo drukte…
…hoorde ik een gerucht, dat vele dapp'ren de wapens grijpen.
't Is tijd voor hulp. In Schotland zou uw oog soldaten maken, vrouwen doen strijden…
…om hun nood te lijf te gaan.
Eén troost:
Wij komen weldra.
De Engelse koning leent ons Siward met tienduizend man.
Een beter krijgsman is er niet in heel het christendom. Een beter krijgsman is er niet in heel het christendom.
Kon ik die troost beantwoorden met troost.
Maar ik heb woorden om uit te schreeuwen in de woestenij…
…waar niemand ze hoort.
Is 't een zaak van algemeen belang? Of grieft het leed een enkele boezem?
Geen rechtschapen hart dat er geen deel aan neemt.
Maar grotendeels…
…betreft het u alleen.
Als 't mij betreft, onthou 't mij dan niet. Zeg 't mij en vlug.
Laat uw oor niet m'n tong voor altijd haten…
…die er de zwaarste klank in laat dreunen die 't ooit vernomen heeft.
Ik raad het al.
Uw slot is overvallen, vrouw en kind'ren zijn gruwelijk vermoord.
Vertelde ik hoe…
…dan voegde ik bij die geliefde doden ook nog uw eigen dood. …dan voegde ik bij die geliefde doden ook nog uw eigen dood.
Barmhartige hemel.
Wat, man?
Geef uw leed woorden.
Ingehouden smart breekt met z'n fluisteren het overladen hart.
M'n kinderen ook?
Vrouw, kinderen, dienaars, ieder die ze vonden.
- M'n vrouw ook dood? - Zoals ik zei.
Wees getroost.
De felste wraak wordt onze artsenij om dit dodelijk leed te helen.
Hij heeft geen kinderen.
Al m'n lievelingen?
Zei u allen?
O, hellegier. Allen?
Al m'n lieve kuikens en hun moeder in één felle veeg?
- Weersta 't als een man. - Dat zal ik doen.
Maar ik moet 't ook voelen als een man. Maar ik moet 't ook voelen als een man.
Herdenken dat er zulke wezens leefden die mij het dierbaarst waren.
Zag de hemel 't en liet hij 't toe?
Macduff, gij zondaar.
Ze zijn voor u geveld.
Niets ben ik waard. Niet om hun schuld maar de mijne trof die moord hun ziel.
- Hemel, schenk hun vrede. - Laat dit de wetsteen zijn van uw zwaard.
Leed omslaan in toorn. Verstomp uw hart niet, ontvlam 't.
Met m'n ogen kon ik vrouw zijn en snoeven met m'n tong.
Maar hemel, gedoog geen uitstel.
Plaats man tegen man die Schotse duivel en mijzelf.
Breng hem binnen zwaardlengte.
Ontkomt hij…
…God vergeef 'm ook dan.
- Wanneer wandelde ze voor 't laatst? - Sinds de koning te velde trok…
…heb ik haar zien opstaan, haar nachtgewaad zien omslaan…
…haar schrijfkist openen, papier nemen…
…het vouwen, erop schrijven, het lezen…
…het daarna verzegelen en weer naar bed zien gaan.
En dat alles in een diepe slaap.
Wat hebt ge haar in die toestand van sluimerend waken, bij haar rondgang…
…en al die bezigheden horen zeggen?
Dingen, heer, die ik haar niet na wil zeggen.
Niet aan u noch iemand anders, daar ik geen getuigen heb.
Kijk, daar komt ze.
Dat is haar manier van doen, en zowaar ik leef, vast in slaap.
- Sla haar gade. Kom hier staan. - Kijk, haar ogen zijn open.
Ja, maar haar zinnen gesloten.
Wat is dat licht?
Ze heeft altijd licht bij zich. Zo wil ze het.
Wat doet ze nu?
Kijk hoe ze haar handen wrijft.
Ik heb het haar soms wel een kwartier lang zien doen.
Hier nog een vlek.
Hoor, ze spreekt.
Weg, vervloekte vlek. Weg, zeg ik.
Een… twee.
Nu is het tijd om het te doen.
De hel is donker.
Foei, m'n gemaal, foei. Een krijgsman en bang?
Wat dan nog als iemand het weet? Wie kan ons ter verantwoording roepen?
Wie had gedacht dat de oude man zoveel bloed in zich had? Wie had gedacht dat de oude man zoveel bloed in zich had?
De thaan van Fife had een vrouw. Waar is ze nu?
Wat?
Zoiets nooit meer, m'n gemaal. Zoiets nooit meer.
Ach zo, ach zo. Ge weet, wat gij niet weten moet.
Ze heeft gezegd wat zij niet zeggen moest. Dat is zeker.
Hier is de geur van bloed nog.
Al de wierook van Arabië zal deze kleine hand niet welriekend maken.
Wat een zucht was dat.
Haar hart is zwaar belast.
Deze kwaal gaat mijn kunde te boven. Deze kwaal gaat mijn kunde te boven.
Toch heb ik mensen gekend die slaapwandelden en vroom in bed stierven.
God, God vergeef ons allen.
Was uw handen, trek uw nachtkleed aan.
Zie niet zo bleek.
Ik zeg u nogmaals, Banquo is begraven. Hij kan niet uit z'n graf opstaan.
Men fluistert gruwelen.
Onnatuurlijke daden baren onnatuurlijke zorgen.
Bevlekte zielen biechten het dove kussen hun geheimen op.
Ze heeft meer aan 'n priester dan 'n arts.
- Gaat ze nu naar bed? - Rechtstreeks.
Er wordt aan de poort geklopt. Kom. Kom.
Kom, kom. Geef me uw hand.
Wat gedaan is, blijft gedaan.
Naar bed.
Welk woud ligt hier voor ons?
Het woud van Birnam.
Het Engels leger nadert onder Malcolm, Siward en Macduff.
Hun wraaklust gloeit.
Wat doet de dwingeland?
Het machtig Dunsinan versterkt hij.
Hij raast, zegt men. Die hem minder haten, noemen hem razend dapper.
Hij kan z'n slechte zaak niet met de riem der orde samensnoeren.
Nu voelt hij hoe z'n sluipmoorden aan z'n handen kleven.
Wie hem gehoorzaamt, doet dat op bevel, niet uit liefde.
Nu voelt hij z'n titel los om hem hangen, als een reuzenmantel die een dwerg stal.
De duivel blake u zwart, gij melkgezicht. Hoe komt ge aan die ganzensnuit?
- Er zijn tienduizend… - Ganzen?
Soldaten, heer. Soldaten, heer.
Schram uw gelaat en verf uw angsten rood, gij bleke melkmuil.
Wat voor soldaten, gek?
De duivel hale u.
Uw wangen wit als linnen verspreiden angst.
Wat voor soldaten, lafaard?
Het Engels leger, heer.
Weg, dat gelaat.
Seyton.
Ik word niet goed als ik aanschouw… Seyton, zeg ik.
Deze stoot helpt me voorgoed of werpt me uit het zadel.
'k Heb lang genoeg geleefd.
M'n levensweg verdort in 't geel gebladerte.
Op wat de ouderdom moet vergezellen, eer, liefde, ontzag en trouwe vrienden…
…mag ik niet hopen.
Seyton, is er nog nieuws?
Al wat gemeld werd, is bevestigd.
Dan vecht ik tot het vlees van m'n gebeente wordt gehakt.
- M'n harnas. - Er is nog tijd.
Ik doe het aan. Stuur ruiters.
Zoek 't land af en knoop wie van angst spreekt op.
M'n harnas.
Hoe maakt de zieke het?
Niet zozeer ziek, heer.
Ze is ontrust door hersenschimmen die haar van haar slaap beroven.
Verdrijf die.
Kunt gij geen ziek gemoed helen…
…een smart wieden dat wortelt in de ziel, 't zorgschrift wissen uit 't brein…
…en met het tegengif der vergetelheid de beklemde boezem…
…ontdoen van wat het hart bezwaart?
Daar moet de zieke zichzelf van genezen.
Gooi artsenij dan voor de honden. Ik hoef haar niet.
Seyton. Zend uit.
Ik vrees geen dood of verdoemenis, tot 't Birnamwoud Dunsinan genaderd is.
Laat elke krijgsman zich een tak afhakken en voor zich dragen.
Het zal geschieden.
We horen dat de dwingeland vol zelfvertrouwen in Dunsinan verblijft…
…om daar ons beleg te trotseren.
't Is z'n enige hoop. Niemand dient hem dan gepreste mannen. 't Is z'n enige hoop. Niemand dient hem dan gepreste mannen.
En dat met tegenzin.
Plant onze vaandels op de buitenmuren.
Men schreeuwt: 'Ze komen.'
Ons sterk kasteel lacht om iedere belegering.
Laat hen daar liggen, tot de pest en honger hen verteert.
Leid onze eerste aanval.
Macduff en ik belasten ons met wat er verder te doen blijft.
Als onze macht heden voor de tiran staat, mogen we sterven als ons de zege ontgaat. Als onze macht heden voor de tiran staat, mogen we sterven als ons de zege ontgaat.
Nu voorwaarts, trek ten strijde.
Hierheen. Hierheen.
Hadden ze zich niet met ons volk versterkt, dan hadden we, baard tot baard…
…hen teruggeslagen.
Nabij genoeg.
Werp uw loofschild neer en toon u als u zijt.
Steek onze trompetten.
Laat hun geschal kond doen dat dood en bloed hun treffen zal.
Wat hoor ik daar?
Het geweeklaag van vrouwen.
'k Ben de smaak van angst vergeten.
Er was een tijd dat nachtelijk gegil mij had doen beven.
En dat m'n haar, bij een moordverhaal, te berge rees als leefde het.
Wat was die kreet?
De koningin, m'n vorst, is dood.
Haar dood had later moeten zijn.
De tijd voor zo'n woord was gekomen.
Een morgen en een morgen en een morgen…
…kruipt met z'n trage pas van dag tot dag…
…tot de laatste lettergreep in het boek des tijds. …tot de laatste lettergreep in het boek des tijds.
En alle gisterens lichtten dwazen bij op weg naar dood en stof.
Uit, stompje kaars.
Het leven is 'n schim die doolt…
…een arme speler die op het toneel kort spreekt en dan verdwijnt.
Een sprookje, door een gek verteld…
…vol galm en drift, die niets beduiden.
Genadige vorst, ik moet u melden wat ik gezien heb, maar weet niet hoe.
Zeg op, man.
Ik keek naar Birnam en plots scheen het mij…
…dat het woud zich voortbewoog.
Laat uw toorn me treffen als 't niet zo is.
Van drie mijl kunt ge 't aan zien komen. Een bos dat loopt. Van drie mijl kunt ge 't aan zien komen. Een bos dat loopt.
Indien gij liegt…
…hang ik u levend op aan de eerste boom tot honger u verschrompelt.
'Vrees niet tot het Birnamwoud naar Dunsinan komt.'
En nu komt het woud.
Te wapen. Naar buiten.
Als wat hij zegt werkelijk geschiedt…
…dan helpt hier blijven of de vlucht ons niet.
Luid de alarmklok.
Waai, wind. Kom, verderf.
Dit rest mij toch, dat ik in 't harnas sterf.
Hoe is uw naam?
Ge beeft als ge hem hoort.
Nee.
Al is uw naam heter dan 't diepst der hel.
Ik heet Macbeth.
De duivel zelf kan geen naam mij noemen die ik meer haat.
En die ik meer vrees.
Ge liegt, afschuw'lijke tiran.
Met m'n zwaard zal ik uw leugen logenstraffen.
Een vrouw heeft u gebaard.
Keer om, hellehond.
Van alle mannen meed ik u alleen. Terug.
M'n ziel is al te zeer belast met 't bloed der uwen.
Ik heb geen woorden.
M'n stem zit in m'n zwaard.
Richt uw slagen op schedels die verwondbaar zijn. Richt uw slagen op schedels die verwondbaar zijn.
Niemand deert m'n leven, die door een vrouw gebaard is.
Wanhoop dan.
Laat de engel die ge dient u vertellen…
…Macduff werd uit de moederschoot losgescheurd.
Vervloek de tong die mij dat zegt.
- Ik wil niet met u vechten. - Geef u over, lafaard.
'k Geef me niet over om voor Malcolm de grond te kussen…
…en door 't gepeupel gesard te worden.
Al kwam het Birnamwoud naar Dunsinan en is m'n vijand…
…van geen vrouw geboren, toch waag ik het.
Val aan, Macduff.
Verdoemd wie 't eerst roept: 'Houd op, genoeg.'
Heil u, koning van Schotland.
Heil, koning van Schotland.
GEBASEERD OP HET TONEELSTUK VAN WILLIAM SHAKESPEARE GEBASEERD OP HET TONEELSTUK VAN WILLIAM SHAKESPEARE
Vertaling: Edward Rekkers Naar Burgersdijk en Moulin